18 september 2025
Een chronische ziekte verandert niet alleen je lichaam, maar ook hoe je naar jezelf kijkt. Psycholoog en ervaringsdeskundige Yvonne Lankhaar helpt mensen hun zelfbeeld opnieuw vorm te geven. Met mildheid én realisme.
Zelfbeeld, wat is dat eigenlijk precies?
“Heel simpel gezegd: het beeld dat we van onszelf hebben. Hoe zou je jezelf omschrijven? En waar komen die woorden vandaan? Vaak uit ervaringen, reacties van anderen en dingen die je hebt meegemaakt. Maar ook hoe je jezelf ziet in relatie tot anderen. Als ouder, partner, werknemer, vriend; dat speelt allemaal mee.”
Wat gebeurt er met dat zelfbeeld als je chronisch ziek wordt?
“Dan komt er vaak een breekpunt. In het begin probeer je oplossingen te vinden, je wilt beter worden. Maar op het moment dat je beseft dat je klachten blijven, bots je vaak tegen het beeld aan dat je van jezelf had. Was je altijd degene die alles regelde of iedereen hielp? En lukt dat niet meer? Dan gaat het schuren. Je kunt je schuldig voelen, dingen blijven proberen die eigenlijk niet meer gaan. En dat kan je behoorlijk aan het wankelen brengen. Wie ben ik nog, als ik dat allemaal niet meer kan? Wat is mijn plek in de maatschappij? Dat zijn grote vragen.”
Je spreekt uit ervaring. Wat hielp jou in dat proces?
“Ik was altijd ambitieus en hield van nieuwe dingen leren. Toen dat door mijn chronische pijnklachten ineens niet meer kon, moest ik mezelf opnieuw uitvinden. Spannend, want wat bleef er nog over van mijn dromen? Wat ik merkte - en ik merk dat ook bij mijn cliënten - is dat je blijft vergelijken met hoe het vroeger was. Maar op het moment dat je echt accepteert dat sommige dingen niet meer lukken, ontstaat er ruimte om te denken in mogelijkheden. Wat kan nog wél? En waar word ik blij van? Ik ontdekte dat ik mezelf ook op een andere manier kon ontwikkelen, bijvoorbeeld via online scholing. Ook in mijn rol als moeder zocht ik andere manieren: eindeloos buitenspelen kon ik niet meer, maar ik kon mijn kinderen wel meegeven dat ze zichzelf mogen zijn. Dat gaf mij houvast.”
Wat kun je doen als iemand in jouw omgeving chronisch ziek is?
“Gewoon vragen: wat kan ik voor je doen? De een heeft behoefte aan praktische hulp, de ander wil juist alleen maar even verdrietig mogen zijn. Het is belangrijk dat je samen in gesprek blijft. Hoe is het voor jou dat onze vriendschap veranderd is? Wat kan nog wél? Misschien gingen jullie altijd naar het theater, en kan dat nu niet meer. Maar misschien kun je wel met elkaar een theatershow streamen. Het hoeft niet groots. Als het maar echt is.”